Σητεια

Όργανο των Επαναστατών Θερίσου (1905) ο “ΚΗΡΥΚΑΣ” ΧΑΝΙΩΝ Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος-Πρόεδρος Μικρασιατών Ποντίων και Αρμενίων Σητείας

alevizos1-2z057qlc0us1r6pvbrxl3e

Απρίλιος 2019

Όργανο των Επαναστατών Θερίσου (1905) ο “ΚΗΡΥΚΑΣ” ΧΑΝΙΩΝ

Γράφει:  Γιώργος Αλεβίζος-Πρόεδρος Μικρασιατών

Ποντίων και Αρμενίων Σητείας

 

Έχουμε ξαναγράψει ότι η Ιστορία δεν πρέπει να γράφεται, να κρίνεται με κομματική προκατάληψη. Αλλά δίκαια, αμερόληπτα, αντικειμενικά. Γιατί τότε μόνον γίνεται χρήσιμη και δημιουργική στην εξεληκτική πορεία ενός λαού.

Τα “…δάνεια του ΚΗΡΥΚΑ Χανίων” ακούστηκαν στο πρόσφατο παρελθόν με αντιπολιτευτική, αντικομματική διάθεση.Περιληπτικά παραθέτουμε ιστορικά στοιχεία (1902-1905) για την ιστορική αξία της εφημερίδας.

Το 1896 οι Προστάτιδες Δυνάμεις Κρήτης Ρωσία,Αγγλία, Γαλλία, Αυστρία, Ιταλία επέλεξαν Ύπατο Αρμοστή τους το Πρίγκηπα Γεώργιο.Δευτερότοκο υιό του Βασιλιά της Ελλάδος Γεωργίου Α’ και της Βασ . Όλγας. Αδελφής του Τσάρου της Ρωσίας Νικολάου.

Η θητεία του Αρμοστού ορίστηκε τριετής.Θα ακολουθούσαν οι διαδικασίες Ένωσης Κρήτης με Μητέρα Ελλάδα. Όμως το Παλάτι, αντίθετο με την Ένωση, ήθελε την Κρήτη, προτεκτοράτο του με ισόβιο μονάρχη τον βασιλόπαιδα Γεώργιο.

Οι Μ.Δυνάμεις ζητούν την παράδοση όλων των όπλων των Κρητών. Πριν φτάσει ο Ηγεμόνας στο Νησί οι Κρητικοί παρέδωσαν τα όπλα τους.Αμετάπειστο όμως το μικρό χωριουδάκι Θέρισο.Που έμελλε να διαδραματίσει το σημαντικότερο ρόλο στην νεότερη ιστορία Κρήτης. Εκατό όπλα δεν παρέδωσαν οι Θερισιανοί.

Αρχές 1899 Πρόεδρος “Νομοπαρασκευαστικής Επιτροπής” ορίστηκε ο γηραιός Ιωάννης Σφακιανάκης, υιός του οπλαρχηγού Ανατ. Κρήτης Κων/νου Σφακιανάκη. Αντιπρόεδρος ο νεαρός δικηγόρος Ελευθέριος Βενιζέλος, στις φιλελεύθερες αρχές του οποίου είχε απόλυτη εμπιστοσύνη ο γερο-Σφακιανάκης.

Ο Βενιζέλος συνέταξε το Σύνταγμα της “Κρητικής Πολιτείας” φιλελεύθερο, βασισμένο στα Συντάγματα των φιλελευθέρων κρατών της Ευρώπης.Δίνοντας το δικαίωμα στον κρητικό λαό να εκλέγει αυτός τον Ανώτατο Άρχοντα του και όχι οι Προστάτιδες.

Στις 16 Απριλίου 1899 ετίθετο σε εφαρμογή το ψηφισθέν Σύνταγμα της Κρητικής Πολιτείας μετά την επικύρωση του από το “Συμβούλιο της Ρώμης”.

Όταν ο πρόεδρος της επιτροπής Ι.Σφακιανάκης παρέδωσε στον Ηγεμόνα Γεώργιο , τον Συνταγματικό Χάρτη προς υπογραφή του είπε “…Η Κρήτη αγωνιζομένη επί εκατονταστηρίδας δια την απελευθέρωσιν και την ένωσιν της μετά της Ελλάδος έχυσε ποταμούς αίματος…”

Ο δε Ηγεμόνας μεταξύ άλλων είπε “…δέχομαι να κυβερνήσω τον Κρητικόν λαόν και θα τον κυβερνήσω ως ο Μέγα Πέτρος της Ρωσίας…”

Ταράχθηκε ο Σφακιανάκης με τη δήλωση του Αρμοστή.Παλαιός αγωνιστής της δημοκρατίας και της ελευθερίας αναγκάστηκε να αποσυρθεί της πολιτικής. Προτρέποντας παράλληλα τον Βενιζέλο με έμφαση “Εσείς παραμείνατε, είσθε νέος και δύνασθε να παλαίσετε…”

Τον Μάϊο 1899 στην πρώτη κυβέρνηση του Πρίγκηπα ο Βενιζέλος διορίστηκε Υπουργός Δικαιοσύνης.

Μετά μια διετία άρχισαν οι πρώτες διαφωνίες Αρμοστού και Εκτελεστικού με υποκινητή τον ιδιαίτερο γραμματέα του Γεωργίου τον Ανδρέα Παπαδιαμαντόπουλο.Με απώτερο σκοπό να παραμείνει ο Αρμοστής στην ύπατη εξουσία και για δεύτερη τριετία.

Ο Παπά Διαμαντόπουλος δεξιοτέχνης της λασπολογίας έπεισε τον Γεώργιο να αποκτήσει τις εφημερίδες “Νέα Έρευνα” και “Πατρίς” των Χανίων.Με πολιτικό αρθρογράφο φυσικά τον Παπά Διαμαντόπουλο.

Τις πρώτες ημέρες αυτές οι εφημερίδες αναδημοσίευαν ότι έγραφαν οι αθηναϊκές εφημερίδες.Με συκοφαντίες και ανακρίβιες για τον Υπουργό Δικαιοσύνης τον Βενιζέλο.

Η εφημερίδα “Οι Καιροί” των Αθηνών σε άρθρο τους στις 10 Μαρτίου 1901 κατέληγαν “έργον ευχής θα έπραττεν ο βασιλόπαις, εάν απεμάκρυνε της Αρχής τον ανοσίως παρεκτράπεντα σύμβουλο (υπουργό), τον επιβουλεύοντα δια τοιούτων προτάσεων τα συμφέροντα του Έθνους και της Δυναστείας.

Η “επίμαχη” πρόταση του Βενιζέλου απέβλεπε “Εάν η Ένωσις δεν εγίνετο εις το τέλος της τριετούς αρμοστειακής περιόδου, επιτακτικό εθνικό συμφέρον επέβαλλε να μην ανανεωθεί η καθαρώς αρμοστεία, αλλά να αρχίσει η εφαρμογή της αυτονομίας και η βαθμιαία άρση της διεθνούς κατοχής.

Δηλ. ήθελε ο Βενιζέλος την ΑΥΤΟΝΟΜΙΑ,μεταβατικό στάδιο για την Ένωση.Με την αυτονομία επανακτούσε η κρητική εθνοσυνέλευση το δικαίωμα να εκλέξει τον Ανώτατο Άρχοντα της νήσου.Με τη θέση του Πρίγκηπα αμφίβολη για επανεκλογή.

Στις 18 Μαρτίου 1901 έληξε η θητεία του Βενιζέλου στην κυβέρνηση Γεωργίου. Όμως οι εφημερίδες Κρήτης και Αθηνών εξακολουθούσαν το συκοφαντικό τους έργο.

Εννέα μήνες ο Βενιζέλος παραμένει άπραγος, κοντά στα “δις αποφρανισθέντα εκ μητρός παιδιά του”.Μετα τον χαμό της συζύγου του Μαρίας είχε χάσει (1897) και τη μητέρα του Στυλιανή.

Στα μέσα Δεκ. 1901 πήγε για κουμπαριά στο Σέλινο, να στεφανώσει το γιο του συναγωνιστή του καπετάν Μπασιά.Όταν άναψε το γλέντι, κατά το έθιμο, πρώτος έπρεπε να σύρει το χορό με τη νύφη ο κουμπάρος.Ο Βενιζέλος στρεφόμενος στον αρχιλυράρη του είπε να παίξει καλά τη λύρα του…

-Έννοια σου μωρέ Βενιζέλο και η λύρα μου θα κελαηδήσει της καρδιάς το ντέρτι…

Πιάνεται ο Βενιζέλος στο χορό και ακούει…το ντέρτι του λυράρη:

Άιντες….άιντες…άιντες

Άλλα’λεγες, άλλα  ίκανες, άλλα’πες,άλλα κάνεις.

Άλλα λογιάζεις, άλλα λες κι άλλα στο νου σου βάνεις!!!

Αν και ξαφνιάστηκε, ο Βενιζέλος σαν πολιτικός κατάλαβε το νόημα της μαντινάδας.

Την επόμενη του γάμου επέστρεψε στα Χανιά.Στο δικηγορικό του γραφείο συγκάλεσε πολιτικούς και φίλους να ξεκινήσουν πάλι τον αγώνα. Να μιλήσουν. Να αντισταθούν. Να γκρεμίσουν.

Πριν ακόμα αρχίσει η οργάνωση αστραπιαία απλώθηκε.

Σε δύο μέρες ετοιμάστηκε η εβδομαδιαία εφημερίδα τους ο “ΚΗΡΥΞ”.Από δω και μπρος είναι το μεγάλο κανόνι του Βενιζέλου.

Τρεις φορές κλείστηκε ο “Κήρυξ”, η εφημερίδα του Βενιζέλου.Πριν όμως κλειστεί την τρίτη φορά τα άρθρα του με γενικό τίτλο “Γεννηθήτο φως”, εξέπληξαν Κρήτη και Ελλάδα.Ήταν τόσο αποκαλυπτικά και πύρινα.

Στο πρώτο “κλείσιμο” του “Κήρυκα” οι υπεύθυνοι εκδότες και συντάκτες τιμωρήθηκαν με φυλάκιση ενός μηνός και μεγάλο πρόστιμο.Ασήκωτο για το φτωχό βαλάντιο του Βενιζέλου.Οι φίλοι του πλήρωσαν το πρόστιμο.

Με το άρθρο του “Μολών λαβέ” ο Βενιζέλος ξεσκέπαζε τις παρανομίες της Αρμοστείας, όπου η εξουσία δια πραξικοπήματος αφαιρούσε τις ελευθερίες του λαού και τον οδηγούσε στη νόμιμη οδό των επαναστάσεων απ’όπου θα εξήρχετο νικητής,”συντρίβων ανηλεώς πάσαν εναντίον δύναμη”.

Το άρθρο αναστάτωσε Πρίγκηπα, Κυβέρνηση του και Βουλή των Ελλήνων.Νέα δίωξη του “Κήρυκα”, νέα πρόστιμα, νέος έρανος.

Πολιτικοί  επιτελείς του Βενιζέλου ο Κων/νος Φούμης και ο ευπατρίδης Κων/νος Μάνος.

Για την 17ην Μαρτίου 1903 προκηρύσσονται βουλευτικές εκλογές με αρχηγό της προεκλογικής περιοδείας του Γεωργίου τον Μητροπολίτη Κρήτης Ευμένιο.Ο οποίος αφορίζει, υβρίζει το Βενιζέλο και τους ψηφοφόρους του.Μέσω του “Κήρυκα” ο Βενιζέλος αποκαλύπτει το σκοτεινό παρελθόν του       Μητροπολίτη.Ο οποίος βιάστηκε να ζητήσει την επικύρωση της επιλογής του από το Σουλτάνο, αφού με την ανακήρυξη της Κρητικής Πολιτείας η Κρήτη αποκτούσε και Αυτοκέφαλη Εκκλησία.

Το δημοσίευμα για το μητροπολίτη Ευμένιο κρίθηκε συκοφαντικό και δυσφημιστικό.Ο Βενιζέλος καταδικάστηκε με κλείσιμο του “Κήρυκα” και 20 μέρες φυλακή στις φυλακές του Ιντζεδίν,που απέχει 15χιλιομ. από τα Χανιά.

Μεγαλιώδης πομπή, από γιατρούς, δικηγόρους, καθηγητές, εμπόρους, καπεταναίους, επίσημους πολίτες, πλήθος λαού, σχηματίστηκε κατά την μεταφορά του Βενιζέλου στις φυλακές.

Στο πάνδημο συλλαλητήριο λαοψήφισμα της Κυριακής 6 Αυγούστου (του Σωτήρος) 1914 ένα σύνθημα κυριαρχούσε ως τα ουράνια “Ένωση” και μόνο “Ένωση”.Αρχίζει η Επανάσταση.

Τόπος:το Θέρισο.Ημέρα: 10 Μαρτίου 1905 πρωί.

Ο πανέξυπνος στενός συνεργάτης του Βενιζέλου Κλέαρχος Μεσαρχάκης ανέλαβε να οργανώσει στην Αθήνα, στο ξενοδοχείο “Ερμής” το παράνομο “Γραφείο Τύπου” και την “Επιμελητεία” της Επαναστάσεως του Θερίσου.

Το παράνομο “Γραφείο Τύπου” Χανίων ανέθεσε ο Βενιζέλος στον έμπιστο του δικηγόρο Θανάση Μπλουμ, που ανέλαβε την έκδοση, διανομή τοιχοκόλληση και των επαναστατικών προκηρύξεων.

Είχε σύνδεση με όλες τις αστικές πόλεις της Κρήτης.Σύνδεσμος Σητείας ορίστηκε ο τηλεγραφητής Π.Δόβας.Η πληροφοριοδότηση γινόταν κρυπτογραφικώς με συνθηματικά στοιχεία.

Όλα στο Θέρισο γίνονταν με τάξη και ακρίβεια.Ένας ο “αρχιστράτηγος” πολιτικός και στρατιωτικός ο Ελευθέριος Βενιζέλος.Στο Ακρωτήρι κρατούσε μακρίκανον πιστόλαν τώρα μόνο ένα κανόνι.Την πένα στο χέρι. Γράφει ασταμάτητα.Όλες οι επαρχίες Κρήτης συνυπογράφουν το ΨΗΦΙΣΜΑ για την κήρυξη της Ενώσεως με τη Μητέρα Ελλάδα.

Κι εδώ διερωτάται κάποιος αν την Επανάσταση του Θερίσου θεμελίωσε και ανύψωσε ως τη νίκη η ιδιοφυΐα του Βενιζέλου ή το φιλελεύθερο πνεύμα του Κρητικού λαού. Αναμφίβολα και τα δύο αυτά στοιχεία δημιούργησαν την εποποιία του Θερίσου. Την πρώτη αντικαθεστωτική επανάσταση στη νεοελληνική ιστορία της χώρας μας.

Τι λέτε για τη συμβολή του “Κήρυκα” Χανίων.

Γιώργος Αλεβίζος

 

http://STYLE100FM.GR