Σητεια

«Ο δικός μας (Μικρασιάτης) Νίκος Κούνδουρος»

alevizos1-2z057qlc0us1r6pvbrxl3e

(Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος – Πρόεδρος Μικρασιατών Ποντίων και Αρμενίων Σητείας)

Με τον Άρχοντα Νίκο Κούνδουρο γνωριστήκαμε μέσω του πρόωρα απελθόντος εξαδέλφου του Ρούσσου Στυλιανού Κούνδουρου. Το Ρουσσάκι όπως τον αποκαλούσαν τα μεγαλύτερα σε ηλικία εξαδέλφια του, κατά δήλωση του Νίκου.
Το 1994 γνωριστήκαμε με τον αείμνηστο Ρούσσο, δικηγόρο Ναυτικού Δικαίου έχοντας στο ενεργητικό του τη συμμετοχή σε 300 αγοραπωλησίες πλοίων, συμμετείχε αφιλοκερδώς στην αγορά του πλοίου της ΛΑΝΕ Βιτσέντζος Κορνάρος, που ζει και ταξιδεύει και τα Κύθηρα τακτικά… βλέπει. Εν αντιθέσει με άλλα μεγαλόσχημα πλοία περιώνυμων εταιρειών που ήλθαν, είδαν και απείλθαν, αλλά τα Κύθηρα… δεν είδαν.
Ο Ρούσσος Κούνδουρος με την εν ζωή συνεργάτιδα του δικηγόρο (Φουρνιώτισα) κα Κατερίνα Πλουμίδου – Φρουζάκη ήταν και είναι τα ηθικά μας στηρίγματα σε όποιες κακόβουλες σκέψεις δημιουργούνται σε περιπτώσεις αγοραπωλησιών και οικονομικών διαπραγματεύσεων.
Αυτή η εντιμότητα σκέψης και πρόθεσης διατήρησε και ενίσχυσε τη φιλία μας με τους Ρούσσο και Νίκο Κούνδουρο.
Το 1998 αφού επανιδρύσαμε το Σύλλογο Μικρασιατών Ποντίων και Αρμενίων Σητείας επιτύχαμε τον χειμώνα του 1999 να προβληθεί στην αίθουσα «Μελίνα Μερκούρη» του Πολύκεντρου Δήμου Σητείας η ταινία «1922» με την παρουσία του Νίκου Κούνδουρου, ο οποίος και την προλόγισε.
Ως γνωστόν, η ταινία «1922» βασισμένη σε βιβλίο του Στρατή Καρά και σκηνοθεσία του Νίκου γυρίσθηκε το 1978. Τότε, όπως πάντα, οι ελληνοτουρκικές σχέσεις βρισκόταν σε επικίνδυνη οξύτητα. Το «Βυθίσατε το Χόρα» και παρόμοια πυρπολητικά συνθήματα δεν επέτρεπαν την προβολή της ταινίας. Επετράπη λίγα χρόνια αργότερα. Ακολούθησαν οι «κουμπαριές» και τα «ζεϊμπέκικα».
Αποκαλούσα τον Νίκο, Άρχοντα. Με αποκαλούσε καπετάνιο. Το επάγγελμά μου.
– Άρχοντα, κύριος σκοπός του Συλλόγου μας είναι να αφυπνίσουμε την ιστορική μας συνείδηση.
– Καπετάνιε, υπάρχει ιστορική συνείδηση.
– Μα επειδή υπάρχει θέλουμε να την αφυπνίσουμε.
Με κοίταξε με τα πελώρια γαλάζια μάτια του. Ακολούθησε λίγων δευτερολέπτων θεατρική σιγή. Συγκατένεψε.
– Καπετάνιε, στην ταινία «1922» τα τραγικά επεισόδια βίας και γενοκτονίας είναι βασισμένα σε μαρτυρίες από τις Μικρασιατοπούλες ψυχοκόρες που είχε η μάνα μου στο σπίτι μας.
Ψυχοκόρες, όχι υπηρέτριες, όχι δούλες, όχι παραδουλεύτρες αποκαλούσαν οι φύσει και θέσει αρχόντισσες τα νεαρά κορίτσια που αξιώθηκαν να ξεφύγουν από την θηριώδη μανία των τσετών του Κεμάλ. Τα ορφανά κορίτσια που οι γονείς τους εξοντώθηκαν από τους Τούρκους φονιάδες. Τα ορφανά κορίτσια που φθάνοντας στον Πειραιά ανερμάτιστα, κατατρεγμένα δεν παραδόθηκαν στους κάθε λογής εκμεταλλευτές, σωματέμπορους.
Εύπορες αθηναϊκές οικογένειες υιοθέτησαν αρκετές Σμυρνοπούλες πρώην αρχοντοπούλες. Τις βάφτισαν ψυχοκόρες και τις συμπεριέλαβαν με όλα τους τα ανθρώπινα δικαιώματα στα μέλη της οικογένειας τους.
Κι έτσι ο φίλος μας, ο Άρχοντας Νίκος Κούνδουρος με τις μαρτυρίες από τις ψυχοκόρες της οικογένειας άρχισε να διαμορφώνει τη Μικρασιατική του ιστορική συνείδηση. Παραφράζοντας τον φιλόσοφο – ρήτορα δημοκράτη Ισοκράτη αβίαστα θα μπορούσαμε να πούμε ότι «Μικρασιάτης θα πρέπει να θεωρείται και όποιος μετέχει της μικρασιατικής παράδοσης και ιστορίας».
Αυτή η διαπίστευση μας εκτός από την ταινία του Νίκου, το «1922», διαφαίνεται και στη «Μαγική Πόλη» του 1954. Εκεί στις προσφυγογειτονιές των Πετραλώνων, του Δουργουτίου (Νέος Κόσμος) είχαν εγκατασταθεί προσφυγικές εργατικές οικογένειες, που μοιράζονταν το φτωχικό πιάτο, τον πόνο, την πίκρα, τη χαρά, το γέλιο. Συναισθήματα και ανθρώπινες αξίες που βοήθησαν τον Νίκο στο σενάριο και τη σκηνοθεσία της ταινίας.
Η άλλη ιστορικού σεναρίου ταινία το «BORDELO» για να κατανοηθεί απαιτούνται βασικές γνώσεις της Κρητικής ιστορίας περιόδου 1897-1913, ώστε ο θεατής να ερμηνεύει τα βαθυστόχαστα μηνύματα, που μέσω της ταινίας εκπέμπει ο Νίκος.
Βλέποντας το «1922» του 1978 με την πρόσφατη ταινία «Η Ρόζα της Σμύρνης» του 2016 διαπιστώνεται η προσπάθεια του σεναριογράφου να αμβλυνθούν οι οξύτητες των εμπόλεμων Ελλήνων και Τούρκων. Όμως, η ΓΕΝΟΚΤΟΝΙΑ των Ελλήνων δεν παραγράφεται. Όπως και των Αρμενίων και των άλλων χριστιανικών λαών της Ανατολής.
Στο σπίτι της Σμυρνιάς αρχόντισσας η Τουρκάλα παραδουλεύτρα, όταν αρρώστησε, έφερε τα εφτά παιδιά της για φύλαξη και παραμονή μέχρι να συνέλθει από την αρρώστια της. Στην Καταστροφή, όταν μπήκαν στη Σμύρνη οι τσέτες και συμμάχησε μαζί τους η Τουρκάλα παραδουλεύτρα, την πρώτη που κατέδωσε ήταν η αρχόντισσα Σμυρνιά που ποικιλοτρόπως, στα μάτια του άντρα της, «περιποιήθηκαν» οι τσέτες.
Να γιατί η Φωκιανή γιαγιά μου έλεγε και ξανάλεγε «…τον Τούρκο κάνεις φίλο, πάρε κι ένα ξύλο». Ήταν, είναι, θα είναι διαχρονικό και επίκαιρο.
Σε τηλεφωνική επικοινωνία μας η γιαγιά Φιλιώ Χαϊδεμένου μου είπε «…και να θυμάστε, Γιώργο μου, τη Μικρασία». Ναι γιαγιά θα τη θυμόμαστε κι εμείς και οι επόμενοι.
Ευτυχώς, Έλληνες και ξένοι, νέοι ακαδημαϊκοί ιστορικοί απαλλαγμένοι από πολιτικές, αγκυλώσεις και σκοπιμότητες ερευνούν, ψηλαφίζουν και αντικειμενικά ξαναγράφουν την «άγραφη» Μικρασιατική Ιστορία, που θα έπρεπε να διδάσκεται όχι μόνο στα σχολεία, αλλά και στη Βουλή των Ελλήνων.
Πρόσφατες θεατρικές παραστάσεις Μικρασιατικού περιεχομένου, όπως «Σμύρνη μου αγαπημένη», «Φιλιώ Χαϊδεμένου», «Νίκη» είναι συνέχεια της μικρασιατικής λεωφόρου που πρώτος με το «1922» εγκαινίασε ο μεγάλος, ο Άρχοντας, Νίκος Κούνδουρος.
Την περίοδο της επίπλαστης ευμάρειας που οι κατά καιρούς …όπουλοι γραμματείς Υπουργείων, για ψηφοθηρικούς και μόνο λόγους, σπαταλούσαν τα κονδύλια για τον πολιτισμό σε συλλόγους «σφραγίδα» και θιάσους «μπουλούκια», θα έπρεπε τουλάχιστον κάθε 2-3 χρόνια να είχαμε μια τηλεοπτική ή κινηματογραφική παραγωγή με θέματα από την Μικρασιατική παράδοση και ιστορία. Δυστυχώς, το έκαναν οι Τούρκοι με τα τουρκοσήριαλς.
Εάν μεταξύ των παρεπομένων της παρούσας κρίσης περιλαμβάνεται και η βελτίωση της πολιτιστικής μας συνείδησης και των πολιτισμικών μας προτιμήσεων, τότε Οργανισμοί όπως COSMOTE, ΟΠΑΠ, Ιδρύματα όπως Ωνάσειο, Σταύρος Νιάρχος, αλλά και η ΕΡΤ, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου, το Υπουργείο Πολιτισμού, του Τουρισμού ας επιχορηγήσουν ιστορικές Μικρασιατικές και όχι μόνον παραγωγές. Ελκυστικά σενάρια θα υπάρξουν. Εκλεκτούς σκηνοθέτες έχουμε. Εξαιρετικούς ηθοποιούς, μικρούς και μεγάλους διαθέτουμε. Διψασμένο για την αλήθεια κοινό υπάρχει. Η επιτυχία πρέπει να θεωρείται βέβαιη. Πρόσφατο παράδειγμα το «Σμύρνη μου αγαπημένη» της κυρίας Μιμής Ντενίση.
Για να αισθάνεται δικαιωμένος και να μας καμαρώνει από το αμφιθέατρο του Παραδείσου ο Άρχοντας Νίκος Κούνδουρος.
Κυρία Κούνδουρου, αγαπητή Σωτηρία, αντί συλλυπητηρίων για το 40ήμερο μνημόσυνο του συζύγου σας Νίκου, καταθέτουμε το σημερινό μας γραφτό. Όπως κι εσείς, όπως όλη η Ελλάδα θα τον θυμόμαστε πάντα.

Greek filmmaker Nikos Koundouros poses for a photograph at his home in Athens on November 21, 2015. Koundouros, winner of the 1963 Berlin Film Festival for his film "Les Petites Aphrodites", died on February 22, 2017, at the age of 90, Greek media reported. / AFP / Jason TAV        (Photo credit should read JASON TAV/AFP/Getty Images)

Γιώργος Αλεβίζος

 

STYLE 100FM