ΣΗΤΕΙΑ: Στιγμές Ιστορίας 1941-45 Γ΄ ΜΕΡΟΣ Οι «κομμουνιστές» των κλάσεων 1937-1939 Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος  

ΣΗΤΕΙΑ: Στιγμές Ιστορίας 1941-45

Γ΄ ΜΕΡΟΣ

Οι «κομμουνιστές» των κλάσεων 1937-1939

Γράφει: Γιώργος Αλεβίζος

Την 8^η Σεπτ. 1944 με την αποχώρηση των Κατακτητών μια νέα σελίδα άνοιγε. Μέσα από τη φωτιά και το ατσάλι ένας καινούργιος κόσμος γεννιόταν. Όμως μια δικαιολογημένη αγωνία βασάνιζε πολλούς. Με πολλά ερωτηματικά.

Το πρωί της 9^ης Σεπτ. ΄44 η επαρχιακή επιτροπή του ΣΣΣ (Στρατ. Σύνδεσμος Σητείας) μέσω του Α/Τ κλιμακίου Καζαναράκη-Γερολάκη έστειλε το ακόλουθο τηλεγράφημα:

«Προς την Ελληνικήν Κυβέρνησιν – Κάιρον.

Από 9^ης Σεπτεμβρίου, αποχωρήσαντος του εχθρού μετά καταστροφήν στρατιωτικών στόχων και εγκαταστάσεων, επί οικιών και καταστημάτων κυματίζει υπερηφάνως κυανο΄λευκος στοπ. Λαός και οργανώσεις ενωθείσαι, πανηγυρίζουν απελευθέρωσιν στοπ. Εσχηματίσθη μικτή 12μελής επιτροπής εξ αντιπροσώπων οργανώσεων, διαχειρζομένων εξουσίαν μέχρις αφίξεως Κυβερνήσεως ην μετ’ αγαλλιάσεως αναμένομεν, ευχόμενοι καλήν αντάμωσιν, στοπ.

Σητεία 9-9-44. Η Επαρχιακή Επιτροπή του Σ.Σ.Σ.»

Εκπρόσωπος της ελληνικής κυβέρνησης στην Κρήτη ορίσθηκε ο σμήναρχος Εμμ. Κελαΐδης ο οποίος την 22-9-44 όρισε στρατιωτικό διοικητή Λασιθίου τον συνταγματάρχη Γεω. Μηλιαρά με έδρα τη Νεάπολη.

Στην επαρχία Σητείας για την τήρηση της τάξεως θα συγκροτηθεί 12μελής μικτή επιτροπή:

Από την πλευρά του ΕΑΜ:

1) Γεώργιος Πολυχρονίδης, δικηγόρος, 2) Εμμαν. Καραβελάκης, γιατρός, 3) Νικολ. Λιναριδάκης, 4) Γεώργοις θαλασσινός, διευθυντής του Εφεδροταμείου και 5) Παναγιώτης Περάκης

Από την πλευρά του Σ.Σ.Σ.:

1) Μιχάλης Λαγουδάκης, γιατρός, 2) Εμμαν. Γαλανάκης, δικηγόρος, 3) Εμμαν. Καλατζάκης, δικηγόρος, 4) Ιωάννης Ορφανουδάκης και 5) Γεώργιος Μουντράκης, αγρονόμος. Ως αναπληρωματικοί οι:

1) Μιχ. Χλουβεράκης, γιατρός, 2) Μιχ. Μακρονικολάκης, διευθυντής Δημοσίου Ταμείου, 3) Ιωάννης Γιατζάκης, Τ.Τ.Τ., 4) Εμμαν. Αγγελάκης, δικηγόρος.

Επίσης την 9-9-44 με την οριστική αποχώρηση των Γερμανών δόθηκε εντολή για την παραλαβή του οπλισμού από την σπηλιά Χαμάμη. Και τη συγκρότηση του ένοπλου τμήματος του Σ.Σ.Σ. υπό τον έφεδρο αξιωματικό Διογένη Σιγανό. Με έδρα τη Ρούσα Εκκλησιά. Και χώρο στρατωνισμού το καφενείο Τσαντηράκη. Σε κατάσταση από το αρχείο του Σ.Σ.Σ. αναφέρονται οι παρακάτω έφεδροι:

Βασιλειάδης Γεώργιος, λοχαγός ε.α.

Καπαράκης Ιωάννης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Αικατερινίδης Ιωάννης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Ανδρουλιδάκης Ιωσήφ, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Ορφανουδάκης Ιωάννης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Μηλιώτης Κωνσταντίνος, έφεδρος ανθυπολοχαγός

Μεραμβελιωτάκης Ιωάννης, έφεδρος ανθυπολοχαγός

Γαλανάκης Κωνστ/νος, έφεδρος ανθυολοχαγός

Ατζολετάκης Εμμαν. Έφεδρος ανθυπολοχαγός

Οικονομάκης Εμμαν. Μοίραρχος χωροφυλακής

Παθιάκης Εμμαν., λοχαγός πεζικού

Μουντράκης Γεώργιος, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Ιωάννης Γιατζάκης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Εμμ. Μαριδάκης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Γεώργιος Αγγελάκης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Γεώργιος Κουμαντάκης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Αντώνιος Μαμαντάκης, έφεδρος υπολοχαγός πεζικού

Δημήτριος Ψαθάκης, έφεδρος υπολοχαγός πυροβολικού

Κωνστ/νος Χασαπλαδάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού

Ιωάννης Κουνελάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγος πεζικού

Κωνσταντίνος Τσιριλάκης, έφεδρος ανθυπασπιστής χωροφυλακής

Μιχαήλ Χλουβεράκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Μιχαήλ Γιαλεσάκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Μανιάς οικονομάκης, μόνιμος ανθυπασπιστής χωροφυλακής

Ευάγγελος Αδαμάκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Κωνσταντίνος Ι. Παπαδάκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Μιχαήλ Λαγουδάκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Μιχαήλ Γιαλεσάκης, έφεδρος ανθυπίατρος υγειονομικού

Ιωάννης Περογιαννάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού

Αντώνιος Φωτεινάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού

Γεώργιος Μετζάκης, έφεδρος ανθυπολοχαγός πεζικού

Σύνολο 31 έφεδροι

Νωρίς από το καλοκαίρι του 1943 οι Εαμογενείς δυνάμεις με βασικό κορμό το ΚΚΕ άρχισαν να διαχωρίζουν τη θέση τους. Να χαράσσουν μια εντελώς αυτόνομη πορεία. Με επιδιωκόμενο στόχο ακόμη και την σύγκρουση με την Εθνική Οργάνωση Κρήτης (ΕΟΚ) που κάλυπτε όλο το νησί. Με την στήριξη των Άγγλων και την Ελληνική Κυβέρνηση του Καΐρου, με απώτερο στόχο οι εαμογενείς δυνάμεις να καταλάβουν την εξουσία.

Αμέσως μετά την απελευθέρωση στη Σητεία είχε συσταθεί η Επαρχική Επιτροπή ΕΑΜ από τους:

1. Νικόλαο Λιναριδάκη
2. Γεώργιο Θαλασσινό
3. Γεώργιος Στεφανουδάκη, καθηγητή
4. Σπύρο Ντούλη
5. Παναγιώτη Περάκη
6. Εμμανουήλ Καραβελάκη, γιατρό
7. Γεώργιο Πολυχρονίδη, δικηγόρο
8. Ιωάννη Δερμιτζάκη, δικηγόρο
9. Τάσσο Αναστασιάδη, δικηγόρο
10. Ιωάννη Παπαδάκη, δικηγόρο.

Με πρώτη τους ενέργεια να συγκροτήσουν κι αυτοί ένα στρατόπεδο στη Χαλέπα (Μαρωνιά) αντίστοιχο του στρατοπέδου του ΣΣΣ στη Ρούσα Εκκλησιά. Όπου στη Χαλέπα συγκεντρώθηκαν περίπου 100 εαμίτες. Όλοι τους άοπλοι. Έναντι της συντριπτικής υπεροχής του στρατοπέδου ΣΣΣ σε όπλα και στελέχη.

Μοναδικό όπλο των εαμιτών ο τηλεβόας. Το χωνί. «Προσοχή, προσοχή σας ομιλεί το χωνί». Πρωτόγνωρο για την εποχή. Η χρήση του μονιμοποιήθηκε στα μετέπειτα χρόνια έως και σήμερα. Σε εξελιγμένη μορφή και χρήση σηματοδοτεί όλες τις διαδηλώσεις. Συνδικαλιστικές και πολιτικές. Είναι αναντικατάστατο.

Περίπου ένα μήνα αργότερα στις 18-10-44 έφτασε από το Κάιρο στην Αθήνα η πρώτη κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Με πρωθυπουργό τον Γεώργιο Παπανδρέου θα ανασχηματιστεί και θα προσπαθήσει να βάλει τάξη στο χάος που επικρατούσε.

Ένα πρώτο μέτρο ήταν η επιστράτευση 4 κλάσεων (1936, 37, 38 και 39) για τη συγκρότηση της Εθνοφυλακής που θα αποτελέσουν και τον πυρήνα του νέου τακτικού στρατού. Όμως λόγω της συμμετοχής τους στα «Δεκεμβριανά» θα εξαιρεθούν οι κουμμουνιστές.

Χαρακτηριστική είναι η αναφορά Α.Π. 100/30-1-45 από τον ΣΣΣ προς την Διοίκησιν Στρατευμάτων Κρήτης.

Στον κατάλογο των «επικίνδυνων κομμουνιστών» περιλαμβάνεται ο πατέρας μου Νικόλαος Ευαγ. Αλεβίζος. Όπως και άλλοι Μικρασιάτες. Γ. Σουλιώτης. Αρ. Αλατσάρης, Μιχ. Ευχετζής, Φ. Καλαμπόκης, Χ. Κατσαγρής. Δηλαδή επί συνόλου 19 ονομάτων οι 6 ήταν Μικρασιάτες που ήρθαν από την πατρίδα σε παιδική ηλικία και λόγω …Δεκεμβριανών (Αθήνα) κρίθηκαν εντός Σητείας επικίνδυνοι.

Είχα γνωρίσει όλους όσους ανέφερα. Με πολλές οκάδες ιδρώτα ως λιμενεργάτες στην προβλήτα Σητείας, στην οικοδομή, στο χωράφι. Φιλήσυχοι οικογενειάρχες. Αθόρυβοι. Απαρατήρητοι. Όπως και όλοι, μα όλοι οι αναφερόμενοι στη λίστα των «επικίνδυνων κομμουνιστών». Κρίμα που δεν γνώριζα εγκαίρως τη λίστα να ρωτούσα, εν ζωή, τον Μαν. Χουρδάκη, τον Μιχ. Μακρονικολάκη με ποια κριτήρια φακελοποιούσαν τους φτωχούς αυτούς εργάτες. …Ίσως στις κλάσεις του ΄37, ΄38, ΄39 να μην υπήρχαν γραμματιζούμενοι ή εύποροι.

Πάμε παρακάτω.

Οι γερμανικές δυνάμεις από την 8^η Σεπτ. 44 είχαν αρχίσει να αποσύρονται από ανατολικά – Λασίθι προς δυτικά – Χανιά. Όπου είχαν τελικά αποσυρθεί και παρέμεναν σε περιχαρακωμένο στρατόπεδο. Με διαταγή της Γενικής Στρατιωτικής Διοικήσεως Κρήτης (15-10-44)  εντός ορισμένης προθεσμίας έπρεπε να καταρτισθούν μάχιμα τμήματα που θα λάβαιναν μέρος σε επιχειρήσεις για την απελευθέρωση των Χανίων…

Το ένοπλο τμήμα του Σ.Σ. Σητείας στις 20-10-44 κοινοποίησε τη διαταγή δίνοντας εντολή για τη συγκρότηση αυτών των μάχιμων μονάδων. Ενώ στις 26-11-44 οι αξιωματικοί του Σ.Σ.Σ. εξέδωσαν προκήρυξη προς τους άντρες, το μάχιμο τμήμα που θα λάβαινε χώρα στην επιχείρηση των Χανίων.

Στους οποίους περιλαμβανόταν ο στρατιώτης κλάσης ΄38, Νικόλαος Ευαγ. Αλεβίζος. Ο πατέρας μου, ηλικίας 26 ετών (η μάνα μου 22 και ο πρωτογιός τους μόλις 3 μηνών). Η στρατολόγηση στα Χανιά κράτησε μέχρι και τον Μάιο ΄45 που οριστικά οι Γερμανοί ξεκουμπίστηκαν από την Κρήτη.

Θυμάμαι τον πατέρα μου να ιστορείται ότι υπηρέτησε στα Χανιά από Νοε. ΄44 έως και Ιούνιο ΄45. «Υπηρέτησα 8 μήνες στα Χανιά μετά την Κατοχή. Ήρθα δύο φορές με άδεια στη Στεία. Σου έφερνα σοκολάτες, που μας έδιναν οι Εγγλέζοι. Είχες βγάλει μόνο τα μπροστινά δύο δοντάκια. Πασαλειβόσουνα με τη σοκολάτα και μας έκανες να γελάμε…»

Καλοί μου αναγνώστες, όπως αντιληφθήκατε ο Σ.Σ. Σητείας στο μάχιμο τμήμα για τα Χανιά περιέλαβε τον Νικ. Αλεβίζο, όπου υπηρέτησε από το Νοε. ΄44 έως τον Ιούνιο ΄45. Όμως ο ίδιος Σ.Σ. Σητείας στην αναφορά του της 30-1-1945 προς την Διοίκηση Στρατευμάτων Κρήτης – Ηράκλειο τον χαρακτήρισε …κομμουνιστή. Με ελαφρά τη καρδία και τον πολιτικό οίστρο της εποχής. Τα συμπεράσματα δικά σας.

Δυστυχώς στους εμφύλιους πολέμους

δεν υπάρχουν νικητές νικημένοι

Υπάρχουν μόνο θύματα. Με μεγαλύτερο

θύμα  τη χώρα. Όπου ο λαός της

δοκιμάζει αυτή τη μεγάλη συμφορά.

Γιώργος Αλεβίζος