ΟΤΑΝ Η ΓΕΩΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΚΡΕΑΤΟΜΗΧΑΝΗ ΞΕΧΝΑ ΤΟΝ ΑΝΘΡΩΠΟ
Η Σητεία, το Crown Iris και το δικαίωμα να πούμε «όχι στον πόλεμο»
Υπάρχουν στιγμές που ένας τόπος πρέπει να αποφασίσει τι θέλει να είναι.
Ένα λιμάνι που μετρά μόνο επιβάτες, κατανάλωση και έσοδα;
Ή ένας τόπος που θυμάται ότι πίσω από τους γεωπολιτικούς χάρτες υπάρχουν άνθρωποι;
Η άφιξη ενός κρουαζιερόπλοιου στη Σητεία θα μπορούσε να είναι απλώς μια τουριστική είδηση.
Ένα πλοίο.
Επισκέπτες.
Καταστήματα.
Καφέ.
Εστιατόρια.
Έσοδα.
Όμως ζούμε σε μια εποχή που δεν μας επιτρέπει πάντα να κοιτάμε μόνο την επιφάνεια.
Γιατί, την ίδια ώρα που ένα πλοίο ταξιδεύει στη Μεσόγειο, ένας άλλος χάρτης φλέγεται.
Ένας χάρτης όπου οι λαοί μετατρέπονται σε αριθμούς, οι πόλεις σε στόχους και οι άνθρωποι σε «παράπλευρες απώλειες».
Και αυτό είναι ίσως το πιο τρομακτικό σημείο της εποχής μας.
Όχι μόνο ότι ο πόλεμος υπάρχει.
Αλλά ότι κινδυνεύουμε να τον συνηθίσουμε.
Να συνηθίσουμε τις εικόνες των νεκρών.
Να συνηθίσουμε τα παιδιά κάτω από τα ερείπια.
Να συνηθίσουμε την καταστροφή.
Να συνηθίσουμε τη λέξη «απώλειες».
Γιατί πίσω από κάθε «απώλεια» υπάρχει ένας άνθρωπος.
Ένα όνομα.
Μια οικογένεια.
Ένα παιδί.
Ένα μέλλον που δεν πρόλαβε να υπάρξει.
Η κρεατομηχανή της γεωστρατηγικής
Ο πλανήτης έχει μετατραπεί σε μια τεράστια γεωστρατηγική σκακιέρα.
Ενέργεια.
Θαλάσσιοι δρόμοι.
Λιμάνια.
Αγωγοί.
Ορυκτός πλούτος.
Τεχνολογία.
Στρατιωτικές βάσεις.
Ζώνες επιρροής.
Drones.
Πύραυλοι.
Και κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά βρίσκεται ο άνθρωπος.
Μόνο που όλο και περισσότερο αντιμετωπίζεται όχι ως άνθρωπος, αλλά ως κόστος.
Η τεχνολογία έκανε τον πόλεμο ακριβέστερο.
Δεν τον έκανε όμως ανθρωπινότερο.
Έδωσε στον άνθρωπο τη δυνατότητα να καταστρέφει από μεγαλύτερη απόσταση.
Να σκοτώνει χωρίς να βλέπει το πρόσωπο εκείνου που σκοτώνεται.
Να πατά ένα κουμπί και, κάπου μακριά, να εξαφανίζεται μια ζωή.
Κι εδώ βρίσκεται η μεγάλη αντίφαση του πολιτισμού μας:
Όσο περισσότερο τεχνολογικά προηγμένοι γινόμαστε, τόσο μεγαλύτερη είναι η καταστροφική δύναμη που συγκεντρώνεται στα χέρια λίγων.
Κανείς δεν θα έπρεπε να έχει τόση δύναμη πάνω στη ζωή και στον θάνατο ενός ολόκληρου λαού.
Ούτε ένα κράτος.
Ούτε ένας στρατός.
Ούτε ένας ηγέτης.
Ούτε μια υπερδύναμη.
Ο πλανήτης δεν αντέχει τόση αγριότητα
Ο πλανήτης δεν αντέχει τόση αγριότητα.
Δεν αντέχει άλλους πολέμους που παρουσιάζονται ως αναπόφευκτοι.
Δεν αντέχει άλλες πόλεις που ισοπεδώνονται και μετά εμφανίζονται στις ειδήσεις ως «στρατιωτικές επιχειρήσεις».
Δεν αντέχει άλλες γενιές παιδιών που μαθαίνουν πρώτα να αναγνωρίζουν τον ήχο του βομβαρδισμού και μετά τον ήχο της ειρήνης.
Και δεν μπορεί η ανθρωπότητα να αποδέχεται ότι κάποιος, επειδή διαθέτει περισσότερα όπλα, έχει και περισσότερα δικαιώματα.
Η στρατιωτική ισχύς δεν μπορεί να μετατρέπεται σε άδεια εξόντωσης.
Αυτό ισχύει για όλους.
Ισχύει για το Ισραήλ απέναντι στους Παλαιστινίους.
Ισχύει για την Τουρκία απέναντι στην Κύπρο.
Και ισχύει απέναντι σε κάθε μελλοντική απόπειρα επιβολής μιας γεωπολιτικής πραγματικότητας με τη δύναμη των όπλων.
Γιατί σήμερα μπορεί να κοιτάζουμε έναν άλλο λαό και να λέμε:
«Είναι μακριά».
Αύριο;
Ποιος μας εγγυάται ότι η σειρά δεν θα έρθει σε εμάς;
Η «Γαλάζια Πατρίδα» και το ερώτημα που αφορά την Ελλάδα
Η Ελλάδα δεν μπορεί να βλέπει αδιάφορα οποιαδήποτε λογική μετατρέπει τη Μεσόγειο σε πεδίο διεκδικήσεων ισχύος.
Η τουρκική θεωρία της «Γαλάζιας Πατρίδας» αποτελεί ένα παράδειγμα του τρόπου με τον οποίο η γεωπολιτική μπορεί να επιχειρεί να μετατρέψει τη θάλασσα σε χώρο στρατηγικής επιβολής.
Και εδώ πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι.
Η υπεράσπιση της ειρήνης δεν σημαίνει αδυναμία.
Δεν σημαίνει ότι αγνοούμε απειλές.
Δεν σημαίνει ότι ξεχνάμε την Κύπρο.
Δεν σημαίνει ότι παραιτούμαστε από τα κυριαρχικά μας δικαιώματα.
Σημαίνει κάτι πολύ απλούστερο:
Δεν θέλουμε έναν κόσμο όπου ο ισχυρότερος αποφασίζει ποιος έχει δικαίωμα να υπάρχει.
Γιατί, αν αποδεχτούμε αυτή τη λογική για έναν λαό, αύριο μπορεί να εφαρμοστεί σε έναν άλλο.
Και κάποτε μπορεί να εφαρμοστεί σε εμάς.
Το ερώτημα που πρέπει να μας στοιχειώνει
Πότε αρχίζει ένας λαός να κινδυνεύει;
Όταν εμφανίζονται τα τανκς στα σύνορα;
Ή πολύ νωρίτερα;
Όταν συνηθίζει να βλέπει έναν άλλο λαό να υποφέρει και λέει:
«Δεν είναι δικό μας θέμα»;
Όταν οι νεκροί γίνονται αριθμοί;
Όταν η καταστροφή γίνεται καθημερινή είδηση;
Όταν η γεωστρατηγική γλώσσα αντικαθιστά την ανθρώπινη γλώσσα;
Και τελικά:
Πότε θα έρθει η σειρά μας;
Αυτό δεν είναι κινδυνολογία.
Είναι ιστορική μνήμη.
Οι λαοί δεν προστατεύονται μόνο όταν αποκτούν περισσότερα όπλα.
Προστατεύονται και όταν υπερασπίζονται την αρχή ότι κανένας λαός δεν έχει δικαίωμα να εξοντώνει έναν άλλον λαό.
Η Σητεία μπορεί να μιλήσει για την ειρήνη
Η Σητεία δεν χρειάζεται να μισήσει κανέναν λαό.
Δεν χρειάζεται να στοχοποιήσει ανθρώπους λόγω εθνικότητας ούτε να μετατρέψει ένα λιμάνι σε πεδίο αντιπαράθεσης.
Μπορεί όμως να πει κάτι πολύ απλό:
Δεν θέλουμε τον πόλεμο.
Και μπορεί να το πει ειρηνικά.
Με αξιοπρέπεια.
Με επιχειρήματα.
Με ανθρωπιά.
Με τη φωνή μιας κοινωνίας που δεν θέλει να συνηθίσει τον θάνατο.
Η Σητεία το απέδειξε και με την προηγούμενη άφιξη του Crown Iris, στις 21 Ιουλίου, όταν, σύμφωνα με όσα καταγράφηκαν τότε, η πόλη έδωσε τη δική της απάντηση στην προκλητική συμπεριφορά ορισμένων επιβατών του κρουαζιερόπλοιου.
Μια απάντηση που δεν χρειάζεται να είναι απάντηση μίσους.
Μπορεί να είναι απάντηση πολιτισμού.
Γιατί ο πολιτισμός δεν αποδεικνύεται όταν χειροκροτούμε τους ισχυρούς.
Αποδεικνύεται όταν υπερασπιζόμαστε τον αδύναμο χωρίς να γινόμαστε οι ίδιοι απάνθρωποι.
Με αφορμή την άφιξη του Crown Iris, έχει ανακοινωθεί ειρηνική συγκέντρωση διαμαρτυρίας για την Κυριακή 16 Αυγούστου, στις 8:00 το πρωί, έξω από το ξενοδοχείο Νόρα, στην οδό Εμμανουήλ Ρουσελάκη 31.
Το σημαντικό είναι η διαμαρτυρία να παραμείνει αυτό που πρέπει να είναι:
μια φωνή υπέρ της ειρήνης και της ανθρώπινης ζωής.
Όχι μια κραυγή μίσους.
Όχι μια επίθεση σε ανθρώπους.
Γιατί δεν μπορούμε να καταγγέλλουμε την απανθρωπιά και ταυτόχρονα να γινόμαστε απάνθρωποι.
Δεν ζητάμε να μισήσεις. Ζητάμε να μην ξεχάσεις.
Να μην ξεχάσεις το παιδί που ψάχνει τους γονείς του κάτω από τα ερείπια.
Να μην ξεχάσεις τη μάνα που δεν έχει πια σπίτι.
Να μην ξεχάσεις τον άνθρωπο που εγκαταλείπει τη γη του επειδή κάποιοι αποφάσισαν ότι η γη του ανήκει πλέον αλλού.
Να μην ξεχάσεις ότι κάθε λαός έχει δικαίωμα να υπάρχει.
Να μην ξεχάσεις ότι το «ποτέ ξανά» δεν μπορεί να ανήκει αποκλειστικά σε κανέναν.
Το «ποτέ ξανά» πρέπει να σημαίνει ποτέ ξανά για κανέναν.
Για τους Παλαιστινίους.
Για τους Κυπρίους.
Για τους Έλληνες.
Για κάθε λαό.
Για κάθε παιδί.
Για κάθε άνθρωπο.
Γιατί, εάν η ανθρώπινη ζωή αποκτήσει διαφορετική αξία ανάλογα με τη σημαία που βρίσκεται πάνω από το κεφάλι της, τότε έχουμε χάσει κάτι πολύ μεγαλύτερο από έναν πόλεμο.
Έχουμε χάσει την ανθρωπιά μας.
Και τότε η γεωστρατηγική κρεατομηχανή μπορεί να συνεχίσει να δουλεύει.
Σήμερα στην Παλαιστίνη.
Αύριο στην Ουκρανία.
Μεθαύριο στην Κύπρο.
Και κάποια άλλη μέρα, ίσως, κάπου πολύ πιο κοντά μας.
ΕΠΙΛΟΓΟΣ — ΠΡΙΝ ΕΡΘΕΙ Η ΣΕΙΡΑ ΜΑΣ
Ίσως τελικά το μεγαλύτερο λάθος μας είναι ότι πιστεύουμε πως η Ιστορία χτυπά πάντα την πόρτα του διπλανού.
Πως οι πόλεμοι συμβαίνουν πάντα κάπου αλλού.
Πως οι λαοί που χάνονται από τον χάρτη είναι πάντα άλλοι.
Πως εμείς θα είμαστε πάντοτε ασφαλείς, επειδή σήμερα είμαστε απλώς θεατές.
Δεν υπάρχει όμως τέτοια εγγύηση.
Οι χάρτες αλλάζουν.
Οι συμμαχίες αλλάζουν.
Οι ισορροπίες αλλάζουν.
Και η γεωστρατηγική δεν έχει συναισθήματα.
Δεν γνωρίζει πατρίδες, παιδιά, μάνες και νεκρούς.
Γνωρίζει μόνο συμφέροντα και ισχύ.
Γι’ αυτό ακριβώς πρέπει να υπάρχει ο άνθρωπος.
Για να βάζει όρια εκεί όπου η ισχύς δεν γνωρίζει όρια.
Για να λέει:
«Μέχρι εδώ».
Μέχρι εδώ με τον θάνατο.
Μέχρι εδώ με την καταστροφή.
Μέχρι εδώ με την ιδέα ότι ο ισχυρός έχει περισσότερα δικαιώματα από τον αδύναμο.
Μέχρι εδώ με την αντίληψη ότι ένας ολόκληρος λαός μπορεί να γίνει «παράπλευρη απώλεια».
Γιατί σήμερα μπορεί να είναι η Παλαιστίνη.
Αύριο η Κύπρος.
Μεθαύριο κάποιος άλλος.
Και ύστερα ίσως εμείς.
Και τότε ποιος θα υπάρχει για να φωνάξει για εμάς, αν σήμερα έχουμε επιλέξει τη σιωπή;
Ο πλανήτης δεν αντέχει άλλη αγριότητα.
Η ανθρωπότητα δεν αντέχει να γίνει μια στατιστική υπηρεσία νεκρών.
Και η Μεσόγειος δεν πρέπει να γίνει η θάλασσα όπου θα πνίγονται μαζί με τους ανθρώπους και οι αξίες του πολιτισμού μας.
Γι’ αυτό η ειρήνη δεν είναι πολυτέλεια.
Είναι άμυνα.
Η ανθρωπιά δεν είναι αδυναμία.
Είναι δύναμη.
Και η αλληλεγγύη σε έναν λαό που υποφέρει δεν σημαίνει ότι μισούμε έναν άλλο λαό.
Σημαίνει ότι αρνούμαστε να δεχτούμε έναν κόσμο όπου ο θάνατος του άλλου δεν μας αφορά.
Γιατί, όταν η ανθρώπινη ζωή πάψει να έχει αξία για τον διπλανό μας, αργά ή γρήγορα θα πάψει να έχει αξία και για εμάς.
Και τότε δεν θα έχει σημασία ποιος κέρδισε τον πόλεμο.
Θα έχουμε χάσει όλοι.
Γι’ αυτό πρέπει να μιλήσουμε.
Όχι από μίσος.
Από φόβο για αυτό που μπορεί να γίνουμε.
Όχι από εχθρότητα.
Από σεβασμό στη ζωή.
Όχι επειδή πιστεύουμε ότι μπορούμε να αλλάξουμε μόνοι μας τον κόσμο.
Αλλά επειδή κάθε μεγάλη αλλαγή στην Ιστορία ξεκίνησε κάποτε από ανθρώπους που αρνήθηκαν να πουν:
«Δεν είναι δική μου υπόθεση».
Και ίσως αυτό να είναι το τελευταίο πραγματικό σύνορο που μας απέμεινε.
Να μη συνηθίσουμε τον θάνατο.
Να μη σιωπήσουμε μπροστά στη βαρβαρότητα.
Να μην περιμένουμε να έρθει η σειρά μας.
Γιατί όταν έρθει η σειρά μας, μπορεί να μην υπάρχει πια κανείς για να φωνάξει.
