Σητεία, 16 Αυγούστου 2026
Σήμερα η Σητεία υποδέχθηκε το Crown Iris.
Και μαζί του υποδέχθηκε κάτι που μάλλον δεν είχε ζητήσει:
ΜΑΤ.
Πολλά ΜΑΤ.
Για ένα κρουαζιερόπλοιο.
Και για μια ειρηνική διαμαρτυρία.
Κάπου ανάμεσα στις στολές, στα κιγκλιδώματα, στις κλούβες και στις αστυνομικές δυνάμεις, η Δημοκρατία φαίνεται πως πήρε… άδεια.
Και η άδεια γράφει:
«ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ».
Ποιος έδωσε την εντολή;
Μην το ψάχνετε πολύ.
Είναι η γνωστή ελληνική διοικητική μυθολογία.
Δεν έχει όνομα.
Δεν έχει πρόσωπο.
Δεν έχει υπογραφή.
Έχει μόνο…
«ΑΝΩΘΕΝ».
Η ΣΗΤΕΙΑ ΕΙΧΕ ΗΔΗ ΔΕΙΞΕΙ ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ
Και εδώ βρίσκεται η μεγάλη ειρωνεία.
Την προηγούμενη φορά που το Crown Iris έδεσε στη Σητεία, οι κάτοικοι έκαναν μια ειρηνική πορεία διαμαρτυρίας.
Δεν επιτέθηκαν σε κανέναν.
Δεν στράφηκαν εναντίον των επιβατών.
Δεν έσπασαν τίποτα.
Δεν κρατούσαν όπλα.
Κρατούσαν πανό.
Και φώναζαν.
Δηλαδή έκαναν ακριβώς αυτό που κάνει ένας πολίτης σε μια Δημοκρατία όταν διαφωνεί:
ΜΙΛΗΣΑΝ.
Η Σητεία τότε απέδειξε τον πολιτισμό της.
Απέδειξε ότι μπορεί να διαφωνεί χωρίς να μισεί.
Να διαμαρτύρεται χωρίς να βιαιοπραγεί.
Να λέει «όχι» χωρίς να χάνει την ανθρωπιά της.
Σήμερα, όμως, κάποιος αποφάσισε ότι ο πολιτισμός χρειάζεται…
ΑΣΤΥΝΟΜΙΚΗ ΣΥΝΟΔΕΙΑ.
Γιατί;
Εδώ είναι το ερώτημα.
ΟΤΑΝ Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ ΦΟΒΑΤΑΙ ΕΝΑ ΠΑΝΟ
Υπάρχει κάτι βαθιά ανησυχητικό στην εικόνα μιας ήσυχης επαρχιακής πόλης που γεμίζει αστυνομικές δυνάμεις επειδή κάποιοι πολίτες θέλουν να διαμαρτυρηθούν ειρηνικά.
Δεν είναι η εικόνα μιας κοινωνίας που απειλείται.
Είναι η εικόνα μιας εξουσίας που φοβάται την εικόνα της διαφωνίας.
Και εδώ πρέπει να είμαστε ξεκάθαροι.
Ούτε ο Ισραηλινός τουρίστας είναι ο εχθρός.
Ούτε ο κάθε επιβάτης του Crown Iris είναι υπεύθυνος για τις αποφάσεις της κυβέρνησής του.
Η διαμαρτυρία αφορά πολιτικές.
Δεν αφορά ανθρώπους λόγω εθνικότητας.
Μπορείς να καταδικάζεις μια πολιτική χωρίς να μισείς έναν άνθρωπο.
Αυτό είναι πολιτισμός.
Αυτό είναι Δημοκρατία.
Και αν αυτό το αυτονόητο χρειάζεται ΜΑΤ για να προστατευτεί, τότε έχουμε πρόβλημα πολύ μεγαλύτερο από ένα κρουαζιερόπλοιο.
ΓΙΑΤΙ ΣΤΗ ΣΗΤΕΙΑ;
Η Σητεία μόλις τώρα επιχειρεί να μπει δυναμικά στον χάρτη της κρουαζιέρας.
Και η πρώτη μεγάλη εικόνα είναι το Crown Iris.
Το πλοίο της ισραηλινής Mano Maritime.
Και εδώ αρχίζουν τα ερωτήματα.
Όχι τα «αντιτουριστικά».
Τα δημοκρατικά.
Ποιος έκανε την επιλογή;
Ποιος διαπραγματεύτηκε;
Ποιος έκανε τις επαφές;
Ποια ήταν τα κριτήρια;
Υπήρχαν άλλες επιλογές;
Και αν υπήρχαν:
ΓΙΑΤΙ ΑΥΤΗ;
Δεν είναι παράλογο να ζητά μια τοπική κοινωνία να γνωρίζει πώς σχεδιάζεται το τουριστικό μέλλον του τόπου της.
Παράλογο θα ήταν να της ζητούν να πληρώνει το τίμημα των αποφάσεων και ταυτόχρονα να της λένε:
«ΜΗ ΡΩΤΑΣ».
ΚΑΙ ΕΝΩ ΣΤΟ ΛΙΜΑΝΙ ΕΧΟΥΜΕ ΤΟ CROWN IRIS…
…στα βουνά της επαρχίας Σητείας έχουμε ένα άλλο «πλοίο».
Μόνο που αυτό δεν φεύγει.
ΤΙΣ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ.
Βουνά που αλλάζουν μορφή.
Δρόμοι που ανοίγουν.
Υποδομές που κατασκευάζονται.
Νέα αιολικά έργα που σχεδιάζονται.
Και την ίδια ώρα ένας πρωτογενής τομέας που παλεύει να κρατηθεί όρθιος.
Η Περιφέρεια Κρήτης έχει θέσει σε διαβούλευση έργο οκτώ αιολικών σταθμών συνολικής ισχύος 136 MW στους Δήμους Ιεράπετρας και Σητείας.
Και εδώ πρέπει να γίνει μια πολύ απλή ερώτηση:
ΠΟΣΟ ΧΩΡΟ ΕΧΕΙ ΤΕΛΙΚΑ Η ΣΗΤΕΙΑ ΓΙΑ ΝΑ ΠΑΡΑΓΕΙ ΤΑ ΠΑΝΤΑ, ΕΚΤΟΣ ΑΠΟ ΑΥΤΑ ΠΟΥ ΠΑΡΑΓΟΥΝ ΟΙ ΑΝΘΡΩΠΟΙ ΤΗΣ;
Ενέργεια, ναι.
Τουρισμό, ναι.
Κρουαζιέρα, ναι.
Αλλά και:
γεωργία.
κτηνοτροφία.
ελαιόλαδο.
καλλιέργεια.
γη.
Γιατί η καλλιεργήσιμη γη δεν είναι κενό οικόπεδο.
Δεν είναι «χώρος προς αξιοποίηση».
Δεν είναι η λευκή σελίδα πάνω στην οποία κάποιος σχεδιάζει επενδύσεις από ένα γραφείο εκατοντάδες χιλιόμετρα μακριά.
Είναι η ζωή κάποιων ανθρώπων.
Είναι η ελιά.
Είναι το χωράφι.
Είναι ο ιδρώτας.
Είναι η περιουσία που πέρασε από πατέρα σε παιδί.
Και όταν η ενεργειακή ανάπτυξη γίνεται χωρίς να προστατεύεται επαρκώς η παραγωγική γη και ο χαρακτήρας του τόπου, τότε η περίφημη «πράσινη ανάπτυξη» κινδυνεύει να γίνει:
ΠΡΑΣΙΝΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΠΑΝΩ ΣΤΑ ΚΕΦΑΛΙΑ ΕΚΕΙΝΩΝ ΠΟΥ ΗΔΗ ΖΟΥΝ ΕΔΩ.
ΚΑΙ ΠΟΙΟΣ ΩΦΕΛΕΙΤΑΙ;
Να το πούμε ακόμη πιο καθαρά.
Όταν γεμίζουν τα βουνά ανεμογεννήτριες, θέλουμε να ξέρουμε:
Ποιος επενδύει;
Ποιος κερδίζει;
Ποιος πληρώνει;
Ποιος παίρνει την ενέργεια;
Ποιος μένει με τις επιπτώσεις;
Και κυρίως:
ΠΟΙΟΣ ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ;
Γιατί η Σητεία έχει αρχίσει να κουράζεται από τις αποφάσεις που έρχονται…
ΑΝΩΘΕΝ.
Άλλοτε για το λιμάνι.
Άλλοτε για την ενέργεια.
Άλλοτε για τις χρήσεις γης.
Άλλοτε για την «ανάπτυξη».
Και πάντα υπάρχει κάποιος που ξέρει καλύτερα από τους κατοίκους τι χρειάζεται ο τόπος τους.
Περίεργο πράγμα.
Οι άνθρωποι που ζουν στα βουνά φαίνεται πως ξέρουν λιγότερα για τα βουνά τους από εκείνους που αποφασίζουν από τα γραφεία τους.
ΚΑΙ ΤΟ ΙΣΡΑΗΛ;
Εδώ χρειάζεται καθαρό μυαλό.
Η Ελλάδα έχει ενεργειακές και γεωπολιτικές σχέσεις με το Ισραήλ.
Υπάρχει ευρύτερη στρατηγική συνεργασία στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυτό είναι υπαρκτό πολιτικό δεδομένο.
Αλλά από εκεί μέχρι να πούμε ότι οι ανεμογεννήτριες της Σητείας εγκαθίστανται για την ενεργειακή αυτάρκεια του Ισραήλ, υπάρχει απόσταση που χρειάζεται στοιχεία για να καλυφθεί.
Και ακριβώς γι’ αυτό το ερώτημα πρέπει να τεθεί δημόσια:
ΠΟΥ ΚΑΤΑΛΗΓΕΙ Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ;
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΤΕΛΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ;
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ Η ΣΧΕΣΗ ΤΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΩΝ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ ΤΗΣ ΚΡΗΤΗΣ ΜΕ ΤΟΝ ΕΥΡΥΤΕΡΟ ΕΝΕΡΓΕΙΑΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ ΤΗΣ ΑΝΑΤΟΛΙΚΗΣ ΜΕΣΟΓΕΙΟΥ;
Ας απαντήσουν οι αρμόδιοι.
Με στοιχεία.
Με συμβάσεις.
Με χάρτες.
Με αριθμούς.
Όχι με το γνωστό:
«ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ».
ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ ΓΙΑ ΟΛΑ
Για το Crown Iris;
Εντολή άνωθεν.
Για τα ΜΑΤ;
Εντολή άνωθεν.
Για την απαγόρευση ή τον περιορισμό της διαμαρτυρίας;
Εντολή άνωθεν.
Για τις ανεμογεννήτριες;
Εντολή άνωθεν.
Για την ενεργειακή πολιτική;
Εντολή άνωθεν.
Για το μέλλον της Σητείας;
Εντολή άνωθεν.
Και οι πολίτες;
ΚΑΤΩΘΕΝ.
Κάτω από τις αποφάσεις.
Κάτω από τα κιγκλιδώματα.
Κάτω από τις ανεμογεννήτριες.
Κάτω από τις «αναπτυξιακές» μελέτες.
Κάτω από τις «στρατηγικές επιλογές».
Κάτω από όλα εκείνα τα «άνωθεν» που κάποιος αποφασίζει ότι πρέπει να αποδεχτούμε.
ΜΟΝΟ ΠΟΥ ΥΠΑΡΧΕΙ ΕΝΑ ΜΙΚΡΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Η Σητεία δεν είναι ακίνητο.
Δεν είναι οικόπεδο.
Δεν είναι ενεργειακό πάρκο.
Δεν είναι τουριστικό project.
Δεν είναι απλώς μια στάση κρουαζιερόπλοιων.
ΕΙΝΑΙ ΠΟΛΗ.
Και έχει ανθρώπους.
Έχει αγρότες.
Έχει εργαζόμενους.
Έχει επαγγελματίες.
Έχει νέους.
Έχει ηλικιωμένους.
Έχει ανθρώπους που έμαθαν να ζουν με τη γη και όχι να τη βλέπουν ως επενδυτικό διάγραμμα.
Και κυρίως:
Έχει μνήμη.
Θυμάται ποιος μίλησε.
Θυμάται ποιος σώπασε.
Θυμάται ποιος στάθηκε δίπλα της.
Και θυμάται πολύ καλά ποιος της είπε:
«ΜΗ ΡΩΤΑΣ. ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ».
Η ΣΗΤΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΤΟΥ ΔΙΑΟΛΟΥ Η ΜΑΝΑ»
Κάποτε, όπως έχει ειπωθεί χαρακτηριστικά για τον τόπο, η Σητεία «δεν είναι του διαόλου η μάνα».
Και πράγματι.
Δεν είναι.
Δεν είναι η ξεχασμένη άκρη ενός χάρτη.
Δεν είναι η αυλή όπου ο καθένας έρχεται να αφήσει ό,τι δεν χωράει αλλού.
Δεν είναι το μέρος όπου μπορούν να αποφασίζουν άλλοι και να ενημερώνονται τελευταίοι οι κάτοικοι.
Η Σητεία δεν είναι η πίσω αυλή κανενός.
Και εδώ ταιριάζει ένα γνωμικό — όχι ως ιστορικό απόφθεγμα κάποιου συγκεκριμένου προσώπου, αλλά ως δικό μας συμπέρασμα:
«Τον τόπο δεν τον κληρονομούμε για να τον παραδώσουμε στους απόντες· τον κρατάμε όρθιο για να τον παραδώσουμε στους επόμενους.»
Αυτό είναι το χρέος μιας κοινωνίας.
Όχι να λέει πάντα «ναι».
Αλλά να ξέρει πότε πρέπει να πει:
«ΩΣ ΕΔΩ».
Ο ΣΗΤΕΙΟΣ ΛΑΟΣ ΕΧΕΙ ΠΛΗΡΩΣΕΙ
Ο Σητειακός λαός είναι ένας ειρηνικός και δημοκρατικός λαός.
Αλλά ειρηνικός δεν σημαίνει άφωνος.
Δημοκρατικός δεν σημαίνει υποτακτικός.
Και πολιτισμένος δεν σημαίνει διαθέσιμος.
Για χρόνια βλέπει επιλογές που επηρεάζουν τη γη του, το περιβάλλον του, την παραγωγή του και την αναπτυξιακή του προοπτική.
Βλέπει αποφάσεις να έρχονται από πάνω.
Βλέπει σχέδια.
Βλέπει επενδύσεις.
Βλέπει ανεμογεννήτριες.
Βλέπει νέες πιέσεις στη γη.
Και τώρα βλέπει και ΜΑΤ όταν σηκώνει ένα πανό.
Κάπου εδώ η ανοχή τελειώνει.
Γιατί άλλο η φιλοξενία.
Άλλο η ανάπτυξη.
Άλλο η συνεργασία.
Και άλλο:
ΝΑ ΖΗΤΑΣ ΑΠΟ ΕΝΑΝ ΛΑΟ ΝΑ ΣΩΠΑ ΓΙΑ ΝΑ ΜΗΝ ΕΝΟΧΛΗΘΕΙ Η ΕΙΚΟΝΑ ΤΗΣ «ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ».
Η ΩΡΑ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΚΟΣΤΟΥΣ
Η σημερινή εικόνα δεν πρέπει να περάσει ως μια ακόμη μικρή υποσημείωση.
Γιατί όταν η Δημοκρατία επιλέγει την καταστολή αντί του διαλόγου απέναντι σε μια ειρηνική διαμαρτυρία, κάποια στιγμή ο λογαριασμός φτάνει.
Και τότε έρχεται η στιγμή του πολιτικού κόστους.
Όχι ως απειλή.
Ως λειτουργία της Δημοκρατίας.
Ο πολίτης μπορεί να μην έχει ΜΑΤ.
Δεν έχει κλούβες.
Δεν έχει υπουργικά γραφεία.
Δεν έχει μηχανισμούς.
Δεν έχει «εντολές άνωθεν».
ΕΧΕΙ ΟΜΩΣ ΨΗΦΟ.
Και η ψήφος του πολίτη μπορεί να φαίνεται μικρή μπροστά σε μια κλούβα.
Μέχρι να έρθει η ώρα της κάλπης.
Τότε η κλούβα μένει στο γκαράζ.
Η στολή επιστρέφει στην υπηρεσία.
Ο υπουργός χρειάζεται ξανά την κοινωνία.
Και ο πολίτης θυμάται.
ΤΟ CROWN IRIS ΘΑ ΦΥΓΕΙ
Οι επιβάτες θα φύγουν.
Τα ΜΑΤ θα φύγουν.
Τα κιγκλιδώματα θα μαζευτούν.
Οι πολιτικές εντολές θα αλλάξουν.
Οι κυβερνήσεις θα αλλάξουν.
Οι υπουργοί θα αλλάξουν.
Οι δήμαρχοι θα αλλάξουν.
Η γη όμως θα μείνει.
Οι ελιές θα μείνουν.
Οι αγρότες θα μείνουν.
Τα βουνά θα μείνουν.
Οι ανεμογεννήτριες —αν εγκατασταθούν— μπορεί να μείνουν για δεκαετίες.
Και η Σητεία θα μείνει.ΚΑΙ ΘΑ ΘΥΜΑΤΑΙ.
Ένα κρουαζιερόπλοιο στο λιμάνι.
ΜΑΤ στους δρόμους.
Πολίτες πίσω από κιγκλιδώματα.
Ανεμογεννήτριες στα βουνά.
Πρωτογενής τομέας υπό πίεση.
Και από πάνω — κυριολεκτικά και μεταφορικά — μία φράση:
«ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ».
Μάλιστα.
Μόνο που υπάρχει ένα μικρό πρόβλημα.
Τα πλοία δεν ψηφίζουν.
Οι ανεμογεννήτριες δεν ψηφίζουν.
Οι επενδύσεις δεν ψηφίζουν.
Τα υπουργικά γραφεία δεν ψηφίζουν.
ΟΙ ΠΟΛΙΤΕΣ ΨΗΦΙΖΟΥΝ.
Και κάποια στιγμή η «εντολή άνωθεν» συναντά την εντολή από κάτω.
Την εντολή του πολίτη.
Τότε δεν υπάρχουν ΜΑΤ.
Δεν υπάρχουν κιγκλιδώματα.
Δεν υπάρχει «άνωθεν».
Υπάρχει μόνο η κάλπη.
Και τότε ο λογαριασμός δεν γράφει:
«Εντολή άνωθεν».
Γράφει:ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ.
Και αυτή τη φορά…
θα έρθει από κάτω.
Γιατί ο Σητειακός λαός μπορεί να είναι ήσυχος.
Μπορεί να είναι ειρηνικός.
Μπορεί να είναι πολιτισμένος.
Αλλά ήσυχος δεν σημαίνει ανύπαρκτος.
Και το πιο επικίνδυνο λάθος που μπορεί να κάνει οποιαδήποτε εξουσία είναι να μπερδέψει την ηρεμία ενός λαού με την αδυναμία του.
Η ΣΗΤΕΙΑ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ «ΣΤΟΥ ΔΙΑΟΛΟΥ Η ΜΑΝΑ».
Είναι ο τόπος ανθρώπων που έμαθαν να αντέχουν.
Και κάποτε ακόμη και η αντοχή έχει ένα όριο.
ΕΝΤΟΛΗ ΑΝΩΘΕΝ;
Ωραία.
Η ΑΠΑΝΤΗΣΗ ΘΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΤΩΘΕN……
