Η Σητεία δεν θέλει απλώς να θυμάται και να μελετά την Κρητική Αναγέννηση, αλλά να αναδείξει τη θέση που δικαιωματικά της ανήκει. Αυτός είναι ο στόχος της Στέγης Β. Κορνάρος: η πόλη να καταστεί σημαντικό κέντρο μελέτης, έρευνας και ανάδειξης της Κρητικής Αναγέννησης, στον τόπο όπου γεννήθηκε ο σημαντικότερος εκπρόσωπός της, ο Βιτσέντζος Κορνάρος, όπως μας λέει ο Νάσος Ζαγκότης .
Αφορμή, η νέα παραγωγή της Στέγης «Τζώρτζης: για την αγάπη πάντοτες …»,μια performance πάνω σε έργα του Γεωργίου Χορτάτση, που υπηρετεί αυτή την κατεύθυνση. Παρουσιάζεται στις 3, 7 και 8 Σεπτεμβρίου στη Στέγη Κορνάρος και στις 11 Σεπτεμβρίου ταξιδεύει στη Βενετία, στο Ελληνικό Ινστιτούτο Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών.
Πρόκειται για ένα εγχείρημα που μεταφέρει τον κρητικό αναγεννησιακό λόγο σε σύγχρονο σκηνικό κώδικα και δημιουργεί διάλογο ανάμεσα σε τρεις γυναικείες μορφές του Χορτάτση, στον έρωτα και στον θάνατο.
Το ταξίδι στη Βενετία
Η παρουσίαση στη Βενετία έχει ιδιαίτερο συμβολισμό. Η πρόταση ήρθε από τις πανεπιστημιακούς Τασούλα Μακρομυχελάκη και Ειρήνη Παπαδάκη, οι οποίες ζήτησαν από τη Στέγη και τον Νάσο Ζαγκότη να δραματοποιήσει αποσπάσματα του Χορτάτση για το συνέδριο.
Η Στέγη Βιτσέντζος Κορνάρος ανέλαβε το συνολικό κόστος τη χρηματοδότηση της παραγωγής, τα έξοδα μετακίνησης και διαμονής των συντελεστών.
Η performance θα παρουσιαστεί σε έναν χώρο άμεσα συνδεδεμένο με τη μελέτη του ελληνικού πολιτισμού και της Κρητικής Αναγέννησης, μπροστά σε πανεπιστημιακούς και ερευνητές που ασχολούνται με τον Χορτάτση, τον Κορνάρο, τον «Ερωτόκριτο» και την κρητική γραμματεία. Η σημασία της, επομένως, ξεπερνά τα όρια μιας καλλιτεχνικής εξόδου της Σητείας στο εξωτερικό.
Ο Νάσος Ζαγκότης , με καταγεγραμμένη προσφορά στα πολιτιστικά του τόπου και, το σημαντικότερο, με καίριες αναδείξεις της ακμής του πολιτισμού, κυρίως μέσα από απροσδόκητες, κάποιες φορές, προσεγγίσεις του «Ερωτόκριτου» επί σκηνής, ανέλαβε τη δραματοποίηση και τη σκηνοθετική επεξεργασία. Συνέδεσε αποσπάσματα από τον «Κατσούρμπο», την «Πανώρια» και την «Ερωφίλη» — τα τρία έργα του Χορτάτση διαφορετικής φύσης: κωμωδία, βουκολικό δράμα και τραγωδία.
«Ήτανε πολύ ετερόκλητα αυτά», λέει. Χρειαζόταν, επομένως, ένας δραματουργικός άξονας, ο οποίος βρέθηκε στον έρωτα.
Τρεις γυναίκες απέναντι στον έρωτα και τον θάνατο
Στη σκηνή βρίσκονται η Ελευθερία Παναγιωτάκη, η Μαρία Σταυρακάκη και η Εύη Τσικαλάκη. Οι τρεις ερμηνεύτριες συναντούν διαφορετικές γυναικείες μορφές του Χορτάτση και δημιουργούν έναν διάλογο που ξεπερνά τα επιμέρους έργα.
Στον «Κατσούρμπο» ο έρωτας εμφανίζεται μέσα από την κωμωδία και την οικονομική του διάσταση, μέσα από τη διαπραγμάτευση της «αξίας» του. Στην «Πανώρια», η ηρωίδα προσπαθεί να τον αποκηρύξει και να ζήσει ελεύθερη στη φύση, όμως ο έρωτας αποδεικνύεται ισχυρότερος. Στην «Ερωφίλη» συναντά τη βίαιη εξουσία και τον θάνατο, ο οποίος γίνεται πράξη αντίστασης απέναντι στην καταχρηστική εξουσία.
Ο Νάσος Ζαγκότης προσθέτει δύο συμβολικές γυναικείες παρουσίες: τον Έρωτα και τον Χάρο.
«Εγώ γενικά τα δύο τα θεωρώ γυναικεία υπόθεση», λέει. «Τον έρωτα και τον χάρο».
«Όπως η Αρετούσα με την Ερωφίλη αποτελούν δύο διαφορετικές πιθανότητες, με τον ίδιο τρόπο ο έρωτας και ο θάνατος είναι δύο διαφορετικές πιθανότητες, οι οποίες λειτουργούν τελείως αντιθετικά».
Έτσι διαμορφώνεται ο συνεκτικός ιστός της performance:
«Ο συνεκτικός ιστός είναι ο έρωτας και η δύναμή του που συνδέει και τον θάνατο. Ο θάνατος είναι ο εχθρός και ο έρωτας είναι ο τρόπος να τον πολεμήσουν».
Ο έρωτας αποκτά έτσι ευρύτερο χαρακτήρα: γίνεται δύναμη ζωής, δημιουργίας και συνέχειας.
«Για να είναι αγάπη πάντοτε και ο κόσμος να πληθαίνει και ο θάνατος να μην μπορεί τους ανθρώπους να λυγίσει».
Ο Χορτάτσης συναντά το techno
Η performance δεν επιχειρεί παραδοσιακή θεατρική αναπαράσταση. Ο λόγος του Χορτάτση συναντά την ηλεκτρονική μουσική και ιδιαίτερα την techno, ενώ ο εσωτερικός ρυθμός των στίχων γίνεται βασικό εργαλείο της σκηνοθεσίας.
Ο DJ Νίκος Χαρκιολάκης συμμετέχει οργανικά στη δράση, καθώς οι ρυθμοί συνδέονται με την απαγγελία και τη σωματικότητα των ερμηνευτριών.
«Εμένα γενικά με απασχολούσε από την εποχή του Ερωτόκριτου πάρα πολύ ο ρυθμός, ο εσωτερικός ρυθμός που έχουν οι στίχοι μέσα στα ποιήματα».
Ανάλογα αντισυμβατική είναι και η κινησιολογία.
«Προσπαθήσαμε να δουλέψουμε με έναν τρόπο που να μην είναι ο αναμενόμενος».
Για τον κ. Ζαγκότη , ο πυρήνας της θεατρικής εμπειρίας παραμένει το ανθρώπινο σώμα:
«Αυτό που με συγκινεί περισσότερο εμένα, περισσότερο και από τη μουσική ή περισσότερο και από τον λόγο, είναι το ανθρώπινο σώμα και ο τρόπος που υπάρχει το ανθρώπινο σώμα πάνω στη σκηνή».
Ένας χώρος που γίνεται μέρος της παράστασης
Η επιλογή της Στέγης Βιτσέντζος Κορνάρος είναι ουσιαστική. Η παράσταση έχει σχεδιαστεί για έναν μικρό εσωτερικό χώρο, με τους θεατές πολύ κοντά στη δράση. Κάθε παρουσίαση μπορεί να φιλοξενήσει περίπου 46 θεατές.
Δεν υπάρχει συμβατική σκηνή ή μεγάλη σκηνογραφία, παρά μόνο ένα σκαμπό και ελάχιστα ακόμη στοιχεία. Ούτε ο φωτισμός ακολουθεί τη συνήθη θεατρική λογική: αξιοποιείται ο χαμηλός φωτισμός του χώρου, ακόμη και το φως από τα παράθυρα.
«Η ουσιαστικότερη σκηνογραφία του έργου είναι ο κόσμος ο οποίος περιβάλλει τη δράση. Η δράση είναι στο κέντρο και γύρω γύρω υπάρχει κόσμος».
Η στενή σχέση με το κοινό εξηγεί τον περιορισμένο αριθμό θέσεων και καθιστά τη συγκεκριμένη σύνθεση δύσκολα μεταφέρσιμη σε μεγάλη σκηνή.
Η μεγάλη στόχευση της Στέγης
Και για τον Νάσο Ζαγκότη, το ζητούμενο είναι η Σητεία να διεκδικήσει τη θέση της στον χάρτη της Κρητικής Αναγέννησης.
«Προσπαθούμε η Σητεία να έρθει στο κέντρο αυτής της περιόδου που ονομάζουμε Κρητική Αναγέννηση».
Η Σητεία έχει ισχυρό ιστορικό επιχείρημα ως γενέτειρα του Βιτσέντζο Κορνάρου. Η φιλοδοξία της Στέγης είναι αυτή η κληρονομιά να μην περιοριστεί σε επετειακές αναφορές, αλλά να αποτελέσει βάση για διαρκή έρευνα, μελέτη, εκπαίδευση και πολιτιστική δράση.
Σε αυτή την κατεύθυνση εντάσσονται οι εκδηλώσεις για τον Κορνάρο, το θερινό σχολείο με φοιτητές και νέους ερευνητές από την Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό, υπό τον καθηγητή του ΕΚΠΑ Στέφανο Κακλαμάνη, καθώς και η προετοιμασία του Μουσείου Κορνάρου.
Ένα «δώρο» για τη Σητεία
«Η Στέγη είναι ένα μεγάλο δώρο για τη Σητεία και ελπίζουμε να διατηρηθεί, να συνεχίσει να υπάρχει και να αυξάνει συνεχώς τη δράση της», λέει ο Νάσος Ζαγκότης .
Η προσφορά της δεν περιορίζεται στις εκδηλώσεις, αλλά περιλαμβάνει τη δημιουργία ενός δικτύου καλλιτεχνών, πανεπιστημιακών και νέων ερευνητών που συνδέουν τη Σητεία με την Ελλάδα και το εξωτερικό.
«Στην Κρήτη δεν υπάρχει άλλος τέτοιος φορέας», σημειώνει, αναφερόμενος στο εύρος της δραστηριότητάς της.
Η προσπάθεια χρειάζεται και τη στήριξη της τοπικής κοινωνίας, όχι μόνο ως κοινό αλλά και ως ενεργή συμμετοχή:
«Αυτό εξαρτάται κι από μας τους πολίτες της Σητείας να στηρίξουμε τη Στέγη. Χρειάζεται η στήριξη. Ο κόσμος να έρθει κοντά, να βοηθήσει τις δράσεις της Στέγης».
Γιατί ένας πολιτιστικός φορέας δεν χτίζεται μόνο με παραστάσεις, αλλά και με ανθρώπους που προσφέρουν χρόνο, ιδέες και διάθεση.
Το μεγάλο στοίχημα είναι η Κρητική Αναγέννηση να μη μείνει μόνο λαμπρή σελίδα του παρελθόντος, αλλά να γίνει ξανά αφορμή δημιουργίας. Και η Σητεία, η πόλη του Κορνάρου, να αποκτήσει τη θέση που της αναλογεί — όχι μόνο ως τόπος μνήμης, αλλά ως τόπος μελέτης, δημιουργίας και ζωντανού πολιτισμού.
ΑΚΟΥΣΤΕ ΕΔΩ:
ΝΙΚΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΥ
