Ο Ηρακλής και η Λερναία Ύδρα
Πώς ένα μυθολογικό κατόρθωμα έγινε οικονομικό παραμύθι… και τα κεφάλια αντί να κόβονται, πολλαπλασιάζονταν.
Στην αρχαία ελληνική μυθολογία, ο Ηρακλής αντιμετώπισε τη Λερναία Ύδρα. Κάθε φορά που έκοβε ένα κεφάλι, φύτρωναν δύο. Χρειάστηκε δύναμη, σχέδιο και τον Ιόλαο για να καυτηριάσει τις πληγές και να τελειώσει το τέρας.
Στη σύγχρονη Ελλάδα, όμως, ο «Ηρακλής» δεν πολέμησε τη Λερναία Ύδρα. Την… χρηματοδότησε.
Η Ύδρα ονομαζόταν κόκκινα δάνεια.
Τα κεφάλια της λέγονταν funds, servicers, τιτλοποιήσεις, πλειστηριασμοί, εταιρείες ειδικού σκοπού, κρατικές εγγυήσεις, ηλεκτρονικές πλατφόρμες, επενδυτικά κεφάλαια και, φυσικά, ο γνωστός λογαριασμός που στο τέλος πληρώνει πάντα ο Έλληνας φορολογούμενος.
Η πρώτη πράξη: Το νομοσχέδιο
Το 2015, μέσα στα χρόνια των μνημονίων, ψηφίστηκε ο Νόμος 4354/2015 από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ–ΑΝΕΛ.
Ήταν ο νόμος που άνοιξε τον δρόμο ώστε τα μη εξυπηρετούμενα δάνεια να μπορούν να μεταβιβάζονται σε εταιρείες διαχείρισης και επενδυτικά κεφάλαια.
Η κυβέρνηση υποστήριζε ότι έτσι θα σταθεροποιούνταν το τραπεζικό σύστημα.
Η αντιπολίτευση τότε κατήγγελλε την κοινωνική αδικία.
Λίγα χρόνια αργότερα…
…οι ρόλοι άλλαξαν.
Η δεύτερη πράξη: Ο Ηρακλής
Το 2019 ήρθε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας.
Και παρουσίασε το περίφημο σχέδιο «Ηρακλής».
Το όνομα παρέπεμπε στον ήρωα που εξόντωσε τα τέρατα.
Στην πράξη όμως, ο Ηρακλής δεν χτύπησε τα funds.
Τους άνοιξε την πόρτα.
Με κρατικές εγγυήσεις δισεκατομμυρίων ευρώ, οι τράπεζες τιτλοποίησαν τεράστια χαρτοφυλάκια κόκκινων δανείων και τα μεταβίβασαν σε επενδυτικά σχήματα.
Οι τράπεζες καθάρισαν τους ισολογισμούς τους.
Οι μέτοχοι ανακουφίστηκαν.
Οι ευρωπαϊκές εποπτικές αρχές χειροκρότησαν.
Οι οίκοι αξιολόγησης χαμογέλασαν.
Και οι δανειολήπτες έμειναν να αναρωτιούνται:
«Εγώ γιατί δεν μπορούσα να αγοράσω το δάνειό μου στην ίδια τιμή που το αγόρασε το fund;»
Απάντηση δεν δόθηκε ποτέ.
Το μεγάλο θαύμα
Ας υποθέσουμε ότι χρωστάς 200.000 ευρώ.
Το fund αγοράζει το δάνειό σου, ενδεικτικά, σε ένα μικρό ποσοστό της ονομαστικής του αξίας (η πραγματική τιμή ποικίλλει σημαντικά ανά χαρτοφυλάκιο και δεν είναι δημόσια για κάθε περίπτωση).
Εσύ πας και λες:
«Να σας δώσω κι εγώ αντίστοιχο ποσό και να τελειώνουμε.»
Και η απάντηση είναι:
«Όχι.»
«Μπορώ να πάρω την ίδια προσφορά;»
«Όχι.»
«Γιατί;»
«Γιατί εσύ είσαι ο οφειλέτης.»
Κάπου εκεί, ακόμα και ο Σωκράτης θα ζητούσε διευκρινίσεις.
Τα κοράκια με τα αγγλικά ονόματα
Κάποτε χρωστούσες στην τράπεζα της γειτονιάς.
Σήμερα χρωστάς σε ένα fund με έδρα στο Λουξεμβούργο, στην Ιρλανδία ή αλλού.
Το διαχειρίζεται ένας servicer.
Την υπόθεσή σου την εξετάζει μια επιτροπή.
Την απόφαση την βγάζει ένα πληροφοριακό σύστημα.
Και όταν ζητάς εξηγήσεις, η απάντηση είναι:
«Το σύστημα δεν το επιτρέπει.»
Το σύστημα.
Η νέα θεότητα της ελληνικής οικονομίας.
Δεν ψηφίζει.
Δεν εκλέγεται.
Δεν λογοδοτεί.
Αλλά αποφασίζει.
Η πολιτική υποκρισία
Το ωραιότερο όμως είναι αλλού.
Εκείνοι που ψήφισαν το πρώτο θεσμικό πλαίσιο καταγγέλλουν σήμερα τα funds.
Και εκείνοι που το επέκτειναν κατηγορούν τους προηγούμενους ότι το δημιούργησαν.
Οι μεν λένε:
«Εσείς ξεκινήσατε.»
Οι δε απαντούν:
«Εσείς το απογειώσατε.»
Και ο πολίτης αναρωτιέται:
«Ωραία… και ποιος θα πληρώσει;»
Η σωστή απάντηση είναι:
Ο ίδιος που πλήρωνε πάντα.
Οι πλειστηριασμοί
Κάποτε ο πλειστηριασμός γινόταν στο Ειρηνοδικείο.
Σήμερα γίνεται με ένα κλικ.
Ούτε φωνές.
Ούτε διαμαρτυρίες.
Ούτε καρέκλες.
Ούτε συμβολαιογράφοι που κλειδώνονται στα γραφεία.
Η τεχνολογία έκανε τον πόνο… ψηφιακό.
Το ελληνικό θαύμα
Οι τράπεζες διασώθηκαν πολλές φορές με δημόσια κεφάλαια.
Οι φορολογούμενοι πλήρωσαν.
Τα κόκκινα δάνεια μεταβιβάστηκαν.
Οι ισολογισμοί βελτιώθηκαν.
Οι αξιολογήσεις της οικονομίας ανέβηκαν.
Και ο πολίτης εξακολουθεί να αναρωτιέται:
«Αφού πλήρωσα για να σωθούν οι τράπεζες, γιατί δεν σώθηκε και το σπίτι μου;»
Και η Λερναία Ύδρα;
Στη μυθολογία πέθανε.
Στην Ελλάδα…
έγινε επενδυτικό προϊόν.
Κάθε φορά που εμφανίζεται ένα νέο πρόγραμμα, ένα νέο fund, μια νέα τιτλοποίηση ή ένας νέος servicer, είναι σαν να φυτρώνει ακόμη ένα κεφάλι.
Και τότε καταλαβαίνεις ότι ο μύθος γράφτηκε ανάποδα.
Ο Ηρακλής δεν νίκησε τη Λερναία Ύδρα.
Της έδωσε ΑΦΜ, νομική μορφή, αγγλικό όνομα, κρατικές εγγυήσεις και μια θέση στην αγορά.
Και κάπως έτσι, στη χώρα που γέννησε τη μυθολογία, καταφέραμε το ακατόρθωτο:
Να μετατρέψουμε τον άθλο του Ηρακλή σε επιχειρηματικό σχέδιο.
